Aziz Eralp KURU

Aziz Eralp KURU - Follow me through the path of GLORY!

Yaratıcılığı Daha İyi Anlamak

By Eralp KURU | 28 Aralık 2015 | 0 Comment

 

Yaratıcılık, ilginç tanımları olmakla birlikte, genelde “niteliksel, bireysel ya da toplumsal yeni oluşumlar üretmeyi amaçlayan bir süreç” (Aleinikov, 1994, s. 107) şeklinde tanımlanmaktadır. Örgütsel davranış alanında yaratıcılık, değişen çevre koşulları ile uyum yapabilme amacını güden “orijinal (özgün) nesneler üretme kapasitesi” olarak algılanmaktadır (Yahyagil, 2001, s. 7).

Yaratıcılık genel olarak özgünlük, eğitim, zeka ve verimlilik çerçevesinde açıklanmaya çalışılır. Bireyin iş hayatındaki yaratıcılığının değerlendirilmesi durumlarında ise; beklenmedik ve belirsiz durumlarda ortaya çıkan sorunlarla başa çıkması, zor koşulların olumsuz atmosferinde başarıyı yakalaması beklenir.

Jan Bruce’a göre tutku arabanın benzini, bağlılık ve uzun saatler çalışmak gerekli diğer donanımlarsa; kontağı çevirip benzini ateşleyen, araca ivme kazandıran unsur yaratıcılıktır (Bruce, 2014). Yaratıcılığın gelişmesi için sonuca giden farklı yollar bulmaktan ziyade sonuca giden sıra dışı bir yol yaratmayı vizyon edinmek gerekir. Maslow’a göre yaratıcılığın ortaya çıkabilmesi için iki temel faktörün ‘dayanıklılık ve cesaret’ gereklidir (Maslow, 1976). Buna göre birey, kendini daha çok ifade etmeye çalıştığında daha özgür davranacak ve daha üretici olabilecektir.

Yaratıcılığın ortaya çıkmasını sağlayabilecek önemli araçlardan birisi de soru sormaktır. Nitekim sadece doğru soruları sorarak doğru cevap ve çözümlere ulaşabiliriz. Bu soruları sadece “nasıl” ve “neden” gibi sözcükler ile oluşturmak yerine belirli konuya özel olarak kurgulamalıyız. Banger bu konuda net bir örneklemede bulunuyor: “Örneğin bir ‘karatahta’ üzerinde yazı yazmak üzere çözüm arıyorsanız, soruyu “Karatahtaya daha iyi yazı yazmak için ne tür bir kalem kullanılmalıdır?” şeklinde daraltabilirsiniz. Eğer “Karatahtaya daha iyi nasıl yazabilirim?” şeklinde sorarsanız; soruyu genişletmiş, probleme ve çözüme çok daha geniş bir açıdan bakmış olursunuz. İlk soruda soruyu kalem türlerine kilitlerken, ikinci soruda karatahtanın yeniden tanımlanmasını da problem ve çözüm seti içine dâhil edersiniz” (Banger, 2013).

Sonuçlarla ilgili katı beklentiler yaratıcılığın önüne geçebilir. Fakat tamamen özgür olmak da, en az katı olmak kadar yaratıcılığınıza gölge düşürebilir. Sıra dışı düşüncelere sahip olmak için elinizdeki kuralları yeniden tanımlamanız gerekebilir. Örneğin birçoğumuz baskı altında üretkenliğini arttırmaktadır ancak bu baskı oranı kritik seviyeyi geçtiği zaman verimliliği düşürür ve yaratıcılığı öldürür. Bu baskılar ve kısıtlar kimi zaman mekan, zaman, çeşitli hedefler veya çeşitli eksiklikler olarak bireyin karşısına çıkmaktadır. Örneğin bir duvar delme işleminde matkaba ihtiyaç vardır ve matkap dışında bu işlemi yerine getirebilecek herhangi bir alet yoktur. Bu koşulda ya delme işlemi gerçekleştirecek bir başka alet bulunacaktır ya da duvarı delme gerekliliğinden vazgeçilecektir. Bu duruma bakarak uygun araçların yeterli düzeyde temin edilememesi durumunda yaratıcılığın çok büyük faydası olmayacaktır diyebiliriz.

Denenen her yeni yol, yeni bir öğretiye çıkar. Denenen yenilikler sonucunda karşılaşılan hatalar olabileceği gibi olumlu değişime de sebep olabilir. Bireyin gerçekleştirdiği yaratıcılık sonucunda çevresinde yarattığı değişim, bu değişime gösterilen direnç ve karşılaştığı tepkiler ise yaratıcılığının sürdürülebilmesi için çok önemlidir. Karşılaşılacak olumlu tepkiler yaratıcılığın seviye atlayarak ve katlanarak artmasına neden olacağı gibi karşılaşılacak olumsuz tepkiler yaratıcılığı tamamen ortadan kalkmasına sebep olabilir. Yaratıcılık palazlanarak gelişebilmesi için yenilikçi kültürün gerekli olduğu söylenebilir.

Merak, istek ve keşfetme güdüleri ile harekete geçen yaratıcılık bireyin kişiliğinin ve karakterinin temelinde yer alır. Yaratıcılık, aynı zamanda bir düşünce tarzı olarak kabul görür ve çeşitli eğitimler vasıtasıyla geliştirilebilir. Nitekim yaratıcılık ihtiyaç duyulan gerekli koşullarda ortaya çıkmaya ve her zaman gelişmeye hazırdır.

Baş edilebilecek düzeyde olan hedefler, kısıt, baskı, eksiklik ve bunların oluşturduğu ihtiyacın yeterli ve uygun düzeyde karşılanabilmesi için gerekli olan yaratıcılık; cesaret, dayanıklılık, başarma, merak, istek ve keşfetme güdüleri ile harekete geçecektir.

Aslında etrafımızdaki her şey çözüme ulaşmanız için bir olanak sunar. Aralarından doğru olanları seçmemiz ve kendi yolumuzu yaratırken kullanmamız gerekir.

 

 

Kaynakça:

Aleinikov, A.G. 1994. Sozidolinguistics for Creative Behavior. Journal of Creative Behavior, 28, 2, 107-123

Yahyagil, M. (2001). Örgütsel Yaratıcılık ve Yenilikçilik. Yönetim, 38, 7-7.

Bruce, J. (2014). 5 Ways To Know You’re Creative. Forbes. http://www.forbes.com/sites/janbruce/2014/03/04/5-ways-to-know-youre-creative/

Banger, G. (2013, Nisan 27). Özgürleştir Yaratıcılığını. http://www.duyguguncesi.net/?p=10615

Maslow, A. 1976. The Farther Reaches of Human Natutre. Penguin Books

 

 

 

TAGS

0 Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir